“Para many mı much mu” konusunu beğendiyseniz Pusulaajans sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Para many mı much mu? Konusu aslında neden bu kadar kafa karıştırıyor?
İstanbul’da yaşayan 27 yaşında biri olarak bazen gün içinde en çok duyduğum şey İngilizceyle ilgili küçük ama sinir bozucu sorular oluyor. Özellikle de “Para many mı much mu?” meselesi… Kulağa basit geliyor ama işin içine girince insanın kafasında garip bir düğüm oluşuyor. Sanki çok kolay çözülmesi gereken bir şey var ama her denemede başka bir yere takılıyorsun.
Sabah ofiste kahvemi içerken mail yazarken bile bazen durup düşünüyorum: “Burada money ile many mi kullanılır much mu?” İçimden iki ses konuşuyor gibi. Biri hızlıca “much tabii, sayılmaz bu” diyor, diğeri ise “emin misin, yanlış yapma” diye frene basıyor. Günlük hayatın içinde böyle küçük ama sürekli tekrar eden tereddütler insanın dil öğrenme sürecini daha da ilginç hale getiriyor.
Many ve much farkını sadece kural olarak düşünmek yetmiyor
Aslında teorik olarak konu çok net. “Many” sayılabilen şeyler için, “much” ise sayılamayanlar için kullanılıyor. Ama insanın zihni bunu sadece kural olarak değil, bir alışkanlık olarak oturtmak istiyor. Ben bazen kendime şu soruyu soruyorum: “Gerçekten İngilizceyi öğrenemiyor muyum, yoksa fazla mı düşünüyorum?”
İçimdeki daha analitik taraf hemen devreye giriyor: “Money sayılamaz bir kavram, o yüzden much kullanılır.” Ama diğer taraf, yani günlük hayatla düşünen tarafım, şöyle diyor: “Ama neden many demek de kulağa bazen doğru gibi geliyor?” İşte tam bu noktada öğrenme süreci sadece kural ezberinden çıkıp zihinsel bir tartışmaya dönüşüyor.
Para many mı much mu? sorusu aslında sadece bir dil bilgisi sorusu değil, aynı zamanda beynin dili nasıl kategorize ettiğinin de bir göstergesi gibi geliyor bana.
Money neden sayılmaz kabul edilir?
İşin temelinde “money” kelimesinin İngilizcede sayılabilir bir birim olarak görülmemesi var. Yani “one money, two money” gibi bir kullanım yok. Onun yerine “some money”, “a lot of money” veya “much money” gibi ifadeler geliyor.
Burada kendi kendime şunu düşündüğüm çok oluyor: Türkçede “para” dediğimiz şey aslında günlük hayatta çok somut. Cüzdan, banknot, bozukluk… Hepsi sayılabilir gibi hissediliyor. Ama İngilizce zihni bunu bir bütün olarak, soyut bir kavram gibi ele alıyor.
İçimdeki pratik taraf diyor ki: “Para sonuçta sayılır, eline alıyorsun.” Ama dilin mantığı devreye girince cevap değişiyor: “Hayır, burada önemli olan fiziksel banknot değil, ‘para’ kavramı.”
Para many mı much mu? sorusunu günlük hayatta yanlış yapma korkusu
Bir İngilizce cümle kurarken en garip hislerden biri yanlış yapma ihtimali. Özellikle ofiste İngilizce bir mail yazarken bunu daha çok hissediyorum. Mesela bir cümle yazıyorum:
“I don’t have many money…”
Sonra duruyorum. İçimden bir şey “yanlış bu” diye bağırıyor. Hemen siliyorum. Ama neden yanlış olduğunu o an tam olarak açıklayamıyorum.
Sonra tekrar yazıyorum: “I don’t have much money.” Bu sefer daha doğru hissettiriyor. Ama işte o “his” kısmı bazen öğrenmenin en karmaşık tarafı oluyor. Çünkü dil sadece kural değil, aynı zamanda sezgi işi.
Para many mı much mu? sorusu burada sadece bir bilgi değil, bir refleks haline geliyor. Doğruyu bilmek yetmiyor, otomatikleşmesi gerekiyor.
İçimdeki iki ses: mühendis ve günlük insan
Bu konuyu düşünürken zihnimde sürekli iki karakter konuşuyor gibi. Biri mühendis tarafım, diğeri daha duygusal ve günlük yaşayan tarafım.
İçimdeki mühendis diyor ki:
“Kural basit. Money sayılamaz, o yüzden much kullanılır. Bunu otomatik hale getirmen gerekiyor.”
İçimdeki daha insani taraf ise cevap veriyor:
“Ama ben gerçek hayatta para deyince hep sayılabilir gibi düşünüyorum. Bu yüzden many demek daha doğal geliyor.”
Ve burada ilginç bir çatışma başlıyor. Kural doğru ama his yanlış, ya da his doğru ama kural yabancı. Dil öğrenmenin en zor tarafı belki de bu ikisini aynı noktada buluşturmak.
Many ve much kullanımını zihinde oturtmanın yolu
Zamanla fark ettim ki mesele sadece ezber yapmak değil. Beynin otomatikleşmesi gerekiyor. Mesela artık “money” gördüğümde direkt “much” aklıma gelmeye başladı. Ama bu bir günde olmadı.
İlk zamanlar sürekli hata yapıyordum. Hatta bazen bilerek yanlış cümleler kurup kendimi test ediyordum. Mesela:
“Do you have many money?”
Sonra durup düzeltiyordum:
“No, that’s wrong, it should be much money.”
Bu küçük tekrarlar zamanla zihinde bir yol açıyor. Ama yine de “Para many mı much mu?” sorusu tamamen kaybolmuyor. Sadece arka plana çekiliyor.
Günlük hayattan küçük sahneler
Geçen gün metroda bir reklam gördüm. İngilizce bir slogan vardı. İçimden otomatik olarak cümleyi analiz etmeye başladım. “Burada much mu kullanılmış many mi?” diye düşündüm. Normalde kimsenin umursamayacağı bir detay benim zihnimde küçük bir puzzle gibi dönüyor.
Sonra kendi kendime güldüm. “Bu kadar düşünmeye gerek var mı?” dedim. Ama sonra da şu geldi aklıma: “Aslında öğrenme böyle bir şey değil mi zaten?”
İnsan fark etmeden, gördüğü her cümleyi küçük bir analiz nesnesine çeviriyor. Ve bu süreçte Para many mı much mu gibi sorular otomatikleşiyor.
Dil öğrenmenin psikolojik tarafı
İşin ilginç yanı şu: Bu konu sadece dil bilgisi değil, özgüven meselesi de. Yanlış yapma korkusu insanı bazen basit cümlelerden bile uzaklaştırıyor.
Mesela İngilizce konuşurken “yanlış mı söyledim acaba” hissi, cümlenin akışını bozabiliyor. O an many mi much mu olduğunu düşünmek bile konuşmayı yavaşlatıyor.
İçimdeki taraflardan biri diyor ki:
“Hata yapmadan öğrenemezsin.”
Diğeri ise fısıldıyor:
“Ama herkesin önünde hata yapmak da zor.”
Bu ikisi arasında sıkışmak, dil öğrenmenin görünmeyen tarafı gibi.
Many ve much ayrımını gerçek anlamda anlamak
Bir süre sonra fark ediyorsun ki mesele sadece “para many mı much mu?” sorusu değil. Asıl mesele, İngilizcenin düşünme biçimini anlamak.
Türkçede çoğu şey daha somut ilerlerken, İngilizce bazı kavramları daha soyut ele alıyor. Money de bunlardan biri. O yüzden “much money” kulağa doğru geliyor.
Bu farkı anladığında aslında sadece bir kuralı değil, bir düşünme sistemini öğrenmiş oluyorsun.
İleride bu konu neden daha az sorun olacak?
Zamanla bu tür soruların azalacağını biliyorum. Çünkü dil öğrenmek aslında tekrar eden bir alışkanlık inşası. Bugün zor gelen şey, yarın otomatik hale geliyor.
Belki birkaç yıl sonra “para many mı much mu?” sorusu bile zihnimde çok hızlı bir şekilde cevap bulacak. Hatta düşünmeden doğru kullanacağım.
Şu an yaşadığım şey aslında o sürecin ortası. Ne tamamen biliyorum, ne de tamamen bilmiyorum. İkisinin arasında bir yerdeyim.
Son düşünce değil, devam eden bir süreç
Günün sonunda bu konu bana şunu hatırlatıyor: Dil öğrenmek düz bir çizgi değil. Sürekli iniş çıkışlı, bazen kendine güldüğün, bazen de küçük hatalarına takıldığın bir süreç.
Para many mı much mu? sorusu da bu sürecin küçük ama öğretici parçalarından biri. Basit gibi görünüyor ama içinde düşünme biçimi, alışkanlıklar ve hatta özgüven bile var.
Ve belki de en önemlisi şu: Bu soruyu her düşündüğümde aslında sadece bir kelimeyi değil, bir düşünme tarzını yeniden öğreniyorum.
Bunu da Okuyun: Kahve makinesi makinede yıkanır mı ?