Meraklı Zihinler Yazılar

İnsanların bedenleriyle kurduğu ilişkiye, sağlık deneyimlerine ve toplumun bu deneyimleri nasıl şekillendirdiğine baktığımda, bazı konuların yalnızca tıbbi bir başlık olmadığını fark ediyorum. Bir hastalık ya da sağlık durumu, çoğu zaman kişinin yaşam öyküsüyle, ailesiyle, çevresiyle, ekonomik koşullarıyla ve içinde bulunduğu kültürel değerlerle birlikte anlam kazanıyor. Bilateral varikosel hakkında konuşurken de yalnızca damar genişlemesi gibi biyolojik bir durumdan söz etmiyoruz; aynı zamanda erkeklik algılarından, doğurganlık beklentilerinden, sağlık hizmetlerine erişimden ve insanların bedenleriyle ilgili yaşadığı sessizliklerden bahsediyoruz. Pek çok kişi bu konuyu ilk duyduğunda kaygı, utanç veya belirsizlik hissedebilir. Çünkü toplum, özellikle üreme sağlığı ve cinsellikle ilişkili konularda bireylerin duygularını açıkça ifade…

Herkese merhaba! Pusulaajans olarak bugün Beşi bir yerde kaç çeyrek eder konusunda kapsamlı bir değerlendirme sunuyoruz. Geçmişi anlamak, bugün elimizde tuttuğumuz küçük bir altın parçasının bile ardındaki büyük insan hikâyelerini görebilmemizi sağlar; çünkü tarih yalnızca eski olayları anlatmaz, değer verdiğimiz şeylerin neden değerli olduğunu da açıklar. Beşi Bir Yerde Kaç Çeyrek Eder? Altının Ölçüden Anlama Uzanan Hikâyesi Günümüzde “beşi bir yerde kaç çeyrek eder?” sorusu çoğu zaman yalnızca bir hesaplama sorusu gibi görünür. Ancak bu sorunun arkasında yüzyıllara yayılan bir ekonomik kültür, toplumsal gelenek ve güven arayışı bulunur. Türkiye’de yaygın olarak bilinen beşi bir yerde, beş adet tam altının bir…

Pusulaajans okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Köpekbalıkları insan yer mi” hakkında en önemli detayları derledik. Köpekbalıkları İnsan Yer mi? Korkularımızın Ardındaki Gerçek ve Acımasız Yanılgılar Köpekbalıkları denildiğinde birçok insanın zihninde aynı sahne canlanıyor: Suyun altında sessizce yaklaşan dev bir gölge, keskin dişler ve kaçınılmaz bir saldırı… Sinema dünyası yıllardır bu görüntüyü besledi. Özellikle yaz aylarında denize girerken aklımızın bir köşesinde “Acaba burada köpekbalığı var mı?” sorusu dolaşıyor. Peki gerçek gerçekten filmlerde gösterildiği kadar korkutucu mu? Köpekbalıkları gerçekten insan yer mi? Benim bu konudaki düşüncem oldukça net: Köpekbalıkları insan yiyen canavarlar değil, ancak tamamen zararsız canlılar olduklarını söylemek de gerçekleri çarpıtmak…

Beyincik Korteksi Nedir? İnsan Deneyimini Kültürün Aynasında Okumak Dünyanın farklı köşelerinde insanların bedenlerini, hareketlerini ve çevreleriyle kurdukları ilişkileri izlemek bana her zaman aynı soruyu düşündürdü: İnsan olmayı yalnızca biyolojiyle mi açıklayabiliriz, yoksa bedenimizin içinde taşıdığımız hikâyeler kültürlerle birlikte mi şekillenir? Bir köy meydanında yapılan geleneksel bir dansı, bir tapınakta tekrar edilen ritüel hareketleri ya da bir topluluğun gündelik yaşamındaki ince beden alışkanlıklarını gözlemlediğimde, insanın yalnızca düşünen değil, hareket eden ve çevresiyle uyum kuran bir varlık olduğunu fark ettim. Beyin ve beden arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışırken karşımıza çıkan önemli yapılardan biri de beyinciktir. Beyincik korteksi, insan hareketlerinin koordinasyonu, denge, öğrenilmiş motor…

Beko İsrail’i Destekliyor mu? Etik, Bilgi ve Varlık Üzerinden Felsefi Bir Sorgulama Bir insan bir markanın ürününü satın aldığında aslında yalnızca bir eşya mı satın alır, yoksa farkında olmadan bir değerler sistemine de ortak olur mu? Bir buzdolabı, çamaşır makinesi ya da televizyon yalnızca teknik özelliklerden oluşan nesneler midir; yoksa onları üreten şirketlerin politik, ekonomik ve toplumsal ilişkileri de bu nesnelerin anlam dünyasına dahil midir? Bu sorular, modern tüketim toplumunun en karmaşık meselelerinden birine işaret eder. Bir markayı desteklemek veya desteklememek yalnızca ekonomik bir karar değildir; aynı zamanda etik, bilgi ve varlık anlayışımızla bağlantılı felsefi bir tercihtir. Ancak böyle bir…

Pusulaajans okurlarına özel bu yazımızda “Geleneksel sporlar hangileri” konusunu derinlemesine inceliyoruz. Geleneksel Sporlar Hangileri? Küresel ve Yerel Kültürlerde Yaşayan Spor Mirasları Spor denildiğinde çoğu kişinin aklına futbol, basketbol, tenis ya da olimpiyatlarda gördüğümüz modern branşlar geliyor. Ancak sporun geçmişine baktığımızda, insanların sadece yarışmak için değil; kültürlerini yaşatmak, topluluk bağlarını güçlendirmek ve tarihlerini gelecek nesillere aktarmak için de çeşitli oyunlar geliştirdiğini görüyoruz. Peki, geleneksel sporlar hangileri? Bu sorunun cevabı aslında dünyanın her köşesinde farklı hikâyeler barındırıyor. Bursa’da yaşayan biri olarak çevremde geleneksel sporların izlerini görmek çok zor değil. Yağlı güreşten okçuluğa, ata sporlarından köylerde hâlâ devam eden oyunlara kadar birçok değer,…

İşçiye Verilen Avansın Mahsubu: Bir Ücret Hesabından Daha Derin Bir Anlam Arayışı Bazen insan kendisine şu soruyu sorar: Bir kişiye verilen bir miktar para gerçekten sadece bir ödeme midir, yoksa iki insan, bir çalışan ve bir kurum arasında kurulan görünmez bir güven ilişkisinin sembolü müdür? Bir işçinin gelecekte hak edeceği ücretinden önce aldığı avansın hesabını yapmak, yalnızca muhasebe kalemlerini düzenlemekten mi ibarettir, yoksa adalet, bilgi ve varlık anlayışımız hakkında daha büyük sorular mı doğurur? Felsefenin etik, epistemoloji ve ontoloji gibi alanları tam da bu noktada önem kazanır. Çünkü gündelik hayatın sıradan görünen uygulamaları bile insanın değerleriyle, kararlarıyla ve dünyayı nasıl…

İnsanın bilinci neden “kapanır”? Bu soru yalnızca fizyolojik ya da nörobilimsel bir problem değil — aynı zamanda öğrenme, farkındalık ve toplumsal bağlam açısından da derin bir metafor olabilir. Bu yazıda, bilincin kapanması metaforunu, pedagojik bir bakışla; öğrenmenin dönüştürücü gücü, öğretim yöntemleri, teknoloji ve toplumsal boyut ekseninde ele alacağım. Amacım, sadece “beyin neden uykuya dalar” değil; “insan/nefer neden öğrenmeden, düşünmeden, sorgulamadan uzaklaşır” sorusunu tartışmaya açmak. Bilincin kapanması: ne anlama geliyor? “Bilincin kapanması” tıbbi bağlamda, uyku hali, bayılma, koma gibi durumları tanımlamada kullanılır. Örneğin, beyne giden kan akışının düşmesi gibi fizyolojik nedenlerle bilinç kaybı yaşanabilir. ([Merkez İSGB][1]) Ancak eğitim, öğrenme ve toplumsal…

Bugünkü rehber içeriğimizde “Kürtçe cıbır ne demek” hakkında bilinmesi gereken temel detayları aktarıyoruz. Kürtçe Cıbır Ne Demek? Kayseri’de Bir Kelimenin Ardında Kalan Duygular Kayseri’de yaşadığım 25 yıl boyunca bazı kelimelerin sadece bir anlam taşımadığını öğrendim. Kimi kelimeler bir insanın çocukluğunu, ailesini, yaşadığı sokağı ve hatta içinde sakladığı yaraları bile beraberinde getiriyor. Ben de her akşam birkaç satır yazdığım günlüklerimde çoğu zaman duyduğum kelimeleri, bana hissettirdiklerini ve kimlerden geldiğini not ederim. Çünkü bazı sözcükler kulağa basit gelse de insanın kalbine dokunabiliyor. Geçen kış, soğuk bir Kayseri akşamında eski mahallemizde yürürken duyduğum bir kelime beni uzun süre düşündürdü: “Cıbır”. Bir arkadaşım sohbet…

Üniversite Öğrenci İşleri Ne Zamana Kadar Açık? Psikolojik Bir Mercekten Üniversite Bürokrasisini Anlamak Üniversite yaşamının içinde dolaşırken beni en çok düşündüren şeylerden biri, insanların aynı duruma ne kadar farklı tepkiler verebildiğidir. Bir öğrencinin “öğrenci işleri ne zamana kadar açık?” sorusunu yalnızca bir saat veya çalışma düzeni merakı olarak görmemek gerektiğini düşünüyorum. Bu sorunun arkasında bazen yetişme kaygısı, bazen belirsizlik korkusu, bazen de geleceği kontrol altında tutma ihtiyacı bulunabilir. Bir belge almak, kayıt yenilemek, ders eklemek veya mezuniyet işlemlerini tamamlamak gibi görünen süreçler aslında insan zihninde oldukça karmaşık psikolojik deneyimlere dönüşebilir. Çünkü üniversite öğrenci işleri yalnızca idari bir birim değildir; öğrencilerin…